رازهای طلایی پایبندی به برنامهریزی درسی برای موفقیت در کنکور
فهرست مطالب
- مقدمه
- برنامهریزی درسی چیست؟
- چگونه برای دروس مدرسه برنامهریزی درسی انجام دهیم؟
- چه نکاتی در نوشتن برنامهریزی درسی باید مشخص شود؟
- چه کسی برنامهریزی درسی را باید انجام دهد؟
- چه کسی برنامه درسی را اجرا میکند؟
- چگونه به راههای پایبندی به برنامهریزی درسی برسیم؟
- مدیریت محیط مطالعه خود
- ثبت پیشرفت و ارزیابی آن
- استفاده از پاداش های کوچک
- چرا بسیاری از دانشآموزان به برنامه درسی خود پایبند نمیمانند؟
- نظر مشاور
- جمعبندی
مقدمه
یکی از مهمترین موضوعات برای دانشآموزان کنکوری، راههای پایبندی به برنامهریزی درسی است
اکثر دانشآموزان و افراد داوطلب برای کنکور ساعت های زیادی را برای طراحی یک برنامه درسی دقیق و منظم صرف میکنند، اما بعد از گذراندن چند ساعت یا حتی چند روز دیگر آن را انجام نمیدهند.
مهمترین مشکل این افراد نداشتن تعهد به برنامه و پایبند نبودن به آن است در حالی که آنها فکر میکنند مشکل اصلی از برنامهریزی آنها است و این فکر در بیشتر مواقع اشتباه است.
موفقیت تحصیلی به میزان اجرا کردن برنامهریزی طراحی شده بستگی دارد و نه تنها به زیبا بودن آن برنامه و منظم بودن آن. افرادی که رتبه برتر کنکور بودهاند هم معتقد هستند که داشتن یک برنامه ی متوسطی که اجرا شود، از برنامه سنگین و کاملی که اجرا نشود خیلی بهتر است.
یکی از مهارت هایی که میشود آن را یاد گرفت و تقویت کرد، پایبندی به برنامه درسی است. برای اینکه دانشآموزان بتوانند برای مدت طولانیتری به برنامه خود متعهد بمانند، میتوانند از شناسایی موانع، ایجاد عادت های صحیح و استفاده از روش های علمی مدیریت زمان استفاده کنند. در این مقاله، مهمترین رازها و راهکارهای افزایش پایبندی به برنامهریزی درسی که از مهمترین موارد هستند را بررسی خواهیم کرد.
برنامهریزی درسی چیست؟
منظور از برنامهریزی درسی، مدیریت زمان، مشخص کردن مسیر مطالعه و تعیین وظیفه های آموزشی هر فرد است که به اهداف تحصیلی خود برسد.
اکثر افراد فکر میکنند منظور ما از برنامهریزی فقط نوشتن چند ساعت مطالعه روی کاغذ هست، در صورتی که یک برنامهریزی صحیح نیاز دارد تا تمام فعالیت های آموزشی هر فرد مشخص شود.
هنگامی که دانشآموزان یک برنامهریزی انجام میدهند، هدف اصلی ما این است که افراد داوطلب از اینکه هر روز، هر هفته و هر ماه چه کاری باید انجام دهند، چه مباحثی را باید مرور کنند و چگونه برای آزمون ها و امتحانات آماده شوند اطلاع داشته باشند. برای جلوگیری از اتلاف وقت بهترین گزینه، داشتن برنامهریزی مناسب است که کمک می کند بهترین مدیریت بر روی زمان را داشته باشید و از سردرگمی دور شوید.
در این مقاله، افراد داوطلب متوسطه دوم به خصوص دانشآموزان پایه های یازدهم و دوازدهم و همچنین داوطلبان کنکور اولویت بیشتری دارند و تمرکز اصلی ما روی آنها است. به دلیل اینکه افراد در این گروه نسبت به سایر دانشآموزان به برنامهریزی دقیق تر و پایبندی بیشتر به آن، نیاز دارند.
چگونه برای دروس مدرسه برنامهریزی درسی انجام دهیم؟
مهمترین بخش آموزشی دانشآموزان، مدرسه است و به همین خاطر برنامهریزی ها باید طبق برنامه مدرسه تنظیم شوند تا در آخر تبدیل به یک برنامه ریزی اصولی بشوند. در مرحله اول مشخص میکنیم که ساعات حضور دانش آموز در مدرسه چگونه هست و درس های هر روز و تکالیفشان به چه صورتی هستند.
سپس به کلاس های آموزشی و یا تقویتی توجه میکنیم و آنها را در برنامه قرار میدهیم. یک نکته مهمی که باید در پایبندی به برنامهریزی درسی به آن توجه داشته باشیم این است که کلاس های جانبی نباید جای کلاس های مدرسه را بگیرند و فشار بیش از اندازه ای به دانشآموز وارد کند.
این دو گزینه، مدرسه و کلاس های جانبی باید در کنار هم قرار بگیرند و به صورت موازی جلو بروند. علاوه بر این موارد که گفته شد، باید برای مطالعات شخصی، مرور درس ها و حل کردن تمرینات هم زمان مشخصی در نظر گرفته شود. یک زمانی که دانشآموز بین مدرسه، کلاس هایش و مطالعه فردی خودش بتواند تعادل ایجاد کند و این کار موجب افزایش کیفیت یادگیری میشود.
اکثر دانشآموزان یک اشتباه رایج و مشترک دارند، آن هم این است که آنها فکر میکنند تمام زمان خود را باید برای کلاس های آموزشی صرف کنند و این کار موجب میشود تا افراد دیگر هیچ تایمی برای مطالعه و تمرین شخصی خودشان نداشته باشند.
برای اینکه یک برنامه موفق داشته باشید، باید میان تمام بخش های آموزشی خود هماهنگی ایجاد کنید تا هیچ تداخلی وجود نداشته باشد.
چه نکاتی در نوشتن برنامهریزی درسی باید مشخص شود؟
در ابتدا باید چند مورد مهم برای نوشتن یک برنامه درسی موثر مشخص شوند، تا افراد بتوانند به برنامهریزی درسی خود پایبند بمانند.
مهمترین و با اهمیتترین مورد که اولین گزینه هست، برنامه مدرسه میباشد؛ به علت اینکه دانشآموز باید تمام فعالیت های خود را با آن تنظیم کند. مرحله دوم روز و ساعت دقیق کلاس های جانبی هست که باید در برنامه ثبت شوند تا از ایجاد تداخل جلوگیری کند.
سپس به مرحله مشخص کردن منابع مطالعاتی هر درس میرسیم. افراد باید آگاهی کامل را داشته باشند که برای هر درس خود باید از چه کتاب، منبع یا جزوه ای استفاده کنند چه برای سوالات تستی و چه سوالات تشریحی تا در این مسیر دچار سردرگمی نشوند.
علاوه بر این موارد که گفته شد، از قبل باید آزمون های آزمایشی، امتحانات مدرسه و برنامه های جمع بندی در برنامه حساب شوند. داوطلبان زیادی فقط ساعات مطالعه را تعیین میکنند و در ادامه برای آزمون ها و مرور مطلب ها هیچ برنامه ای ندارند، این موضوع میتواند باعث کاهش عملکرد آنها می شود.
یک برنامه صحیح و اصولی زمانی صورت میگیرد که همه موارد از جمله مدرسه، کلاس های جانبی، منابع مطالعاتی، جمع بندی ها و آزمون ها هماهنگ باشند و به طور موازی جلو بروند یعنی هیچ گونه تداخلی باهم نداشته باشند.
چه کسی برنامهریزی درسی را باید انجام دهد؟
برای این کار گزینه های زیادی وجود دارد؛ از جمله دانشآموز، والدین، مشاوران تحصیلی و موسسات آموزشی. اگر این برنامه را خود دانشآموز طراحی کند میتواند مفید باشد چون دانشآموزان توانایی ها و شرایط خودشان را بهتر از هر کسی میدانند، اما به علت نداشتن تجربه کافی ممکن است آن برنامه کمی غیر واقعی بنظر برسد.
همچنین، والدین هم بر این تلاش دارند که یک برنامه برای فرزندانشان طراحی کنند، اما این کار توصیه نمیشود؛ شاید برای شما سوال شود که چرا توصیه نمیشود؟
در بعضی از موارد، این برنامهریزی ها توسط افرادی که به دانشآموزان نزدیک هستند صورت میگیرد که دیدگاهی که آنها دارند بیشتر بر اساس دغدغه های شخصی، تجربه و نظرات حمایتی شکل میگیرد.
اینکه در چنین موقعیتی، هدف اصلی کمک به پیشرفت دانشآموز میباشد طبیعی است اما گاهی ممکن است در مواردی، برنامه های طراحی شده بیشتر از هر چیزی بر اساس تصور ذهنی از توانایی ها یا مسیر مطلوب طراحی شوند تا اینکه شرایط واقعی و سبک یادگیری افراد در نظر گرفته شود.
در حالی که هر دانشآموزی سبک یادگیری، سرعت پیشرفت و علاقهمندی های متفاوت و مخصوص خودش را دارد. اگر در برنامهریزی ها این عوامل در نظر گرفته نشوند و به آن اهمیت ندهید، میزان هماهنگی لازم میان برنامه و توان اجرایی هر فرد کاهش پیدا میکند.
در نتیجه، به دلیل عواملی که گفته شد با وجود ارزشمند بودن دیدگاه های حمایتی و دلسوزانه، بهتر است برای انجام دادن اینکار با شناخت دقیقتری از شرایط واقعی دانشآموزان انجام شود؛ چراکه برنامهریزی، زمانی بیشترین بازدهی را خواهد داشت.
همچنین، مشاوران تحصیلی نیز میتوانند موثر باشند اما کیفیت برنامه برمیگردد به تجربه و شناخت آنها با دانشآموزان داوطلب. از میان تمام این گزینه ها، چیزی که میتوانیم توصیه کنیم که از آن کمک بگیرید، موسسات و آزمون های آزمایشی هستند، موسساتی که برنامه های راهبردی طراحی میکنند. به این علت که این موسسات در سطح کشور فعالیت دارند و از ابتدا تا انتهای سال را زیر نظر دارند. همچنین به بودجه بندی درس ها، مرور ها، جمع بندی و آزمون ها به صورت دقیق توجه ویژه ای دارند.
چه کسی برنامهدرسی را اجرا میکند؟
بعد از به پایان رسیدن طراحی برنامه، به مهمترین مرحله که اجرای آن برنامه هست، میپردازیم. در این قسمت، حتی اگر افراد بهترین برنامه هم داشته باشند اما به آن عمل نکنند هیچ نتیجه ای نخواهند گرفت. به عهده گرفتن مسئولیت مطالعه، مرور درس ها، انجام تکالیف و پایبند بودن به برنامه از مهمترین مسئولیت هایی است که دانشآموز باید آنها را قبول کند. سپس مشاوران تحصیلی باید برای دانشآموزان پشتیبان و راهنمای خوبی باشند.
وظیفه مشاوران شناسایی نقاط قوت و نقاط ضعف افراد داوطلب می باشد. سپس در صورت نیاز تغییراتی که لازم هست را در برنامه ایجاد می کنند.
همچنین خانواده در حمایت دانشآموز نقش مهمی دارد. از جمله وظایف خانواده می توان به فراهم کردن محیطی مناسب برای مطالعه، ایجاد آرامش و حمایت عاطفی اشاره کرد. خانواده باید شرایط اجرای بهتر آن برنامه را فراهم کند نه اینکه تنها نقش مجری برنامه را اجرا کنند.
در نتیجه، برای نتیجه ای بهتر در این مسیر نیاز به اجرای برنامه توسط دانشآموز، پشتیبانی مشاور و حمایت خانواده است. اگر این سه عنوان وظایف خود را به درستی انجام دهند، درصد موفقیت هر فرد به طور چشمگیری بالا می رود.
چگونه به راههای پایبندی به برنامهریزی درسی برسیم؟
برای آغاز مسیر تنها نیاز به نوشتن برنامهدرسی نمیباشد، بلکه پایبندی به اجرای برنامه هست که موفقیت را برای افراد داوطلب را تضمین میکند. اکثر دانشآموزان مسیرشان را با انگیزهای کامل شروع میکنند، اما با گذشت چندین روز آن را رها میکنند. نداشتن عادت مطالعه، تعیین اهداف غیرواقعی یا نبود نظارت مناسب از جمله عواملی هستند که دانشآموزان برنامه خود را نیمه تمام رها میکنند. باید چند اصل مهم را برای افزایش پایبندی رعایت کرد.
مدیریت محیط مطالعه خود
یکی از مواردی که بر اجرای برنامه و پایبندی به برنامهریزی درسی تاثیر زیادی دارد، محیط مطالعه است. با وجود سر و صدای زیاد، تلفن همراه، شبکه های اجتماعی و یا تلویزیون باعث کاهش بهرهوری خواهند شد.
برای افزایش پایبندی شما به برنامه نیاز به داشتن یک فضای آرام، مرتب و منظم هست که باعث میشود ذهنتان تمرکز بیشتری داشته باشد. هر اندازه ای که عوامل حواس پرتی کمتر باشد، اجرای برنامه هم برای شما راحت تر خواهد بود.
ثبت پیشرفت و ارزیابی آن
از مهمترین عوامل که باعث می شود پایبندی به برنامهریزی افزایش پیدا کند، ثبت کردن و ارزیابی عملکرد خود به طور مداوم است. تعداد زیادی از دانشآموزان فقط برنامه خود را مینویسند و بعد از آن هیچ بررسی بر آن انجام نمیدهند.
در این موقعیت، افراد نقاط ضعف و نقاط قوت خود را متوجه نمیشوند و به مرور ممکن است از مسیر اصلی خود فاصله بگیرند. هنگامی که دانشآموزان این روند رو ثبت میکنند متوجه میشوند که چه اندازه از برنامه را اجرا کردهاند و در چه درس هایی بهترین عملکرد را داشتند یا در چه قسمت هایی به تلاش بیشتری نیاز دارند.
انجام دادن این کار موجب ثبت کردن ساعت های مطالعه، تعداد تست های انجام شده یا درصد اجرای برنامه ها را به صورت هفتگی و روزانه میشود.
به مرور زمان این کار موجب دانستن دقیق روند پیشرفت دانشآموز میشود و باعث میشود در ادامه از تصمیمگیری های مفید تری استفاده شود نه بر روی حدس و گمان.
در صورتی که دانستن این پیشرفت های کوچک میتواند باعث ایجاد انگیزه بیشتر دانشآموزان شود. همچنین این ارزیابی های منظم برنامه کمک می کند تا دانشآموزان اشتباهات خود را اصلاح کنند.
هنگامی که دانشآموزان متوجه بخشی از اشتباه خود می شوند میتوانند قبل از این که به یک مشکل بزرگ و اساسی تبدیل شود تغییرات لازم را بر آن اعمال کنند. به همین علت از مهم ترین عادت های دانشآموزان میتوان به ثبت و ارزیابی عملکرد آنها اشاره کرد.
استفاده از پاداشهای کوچک
در کنار پایبندی به برنامهریزی درسی، احساس رضایت و انگیزه هم نقش بسیار مهمی در این مسیر دارد. استفاده از پاداش های کوچک و هدفمند، یکی از روش های موثر برای افزایش انگیزه و حفظ تعهد به برنامه است.
هنگامی که دانشآموز بعد از اینکه به طور کامل و صحیح برنامه را اجرا کرده و به هدف خود رسید، اگر پاداشی برای خودش در نظر بگیرد باعث می شود ذهن او ارتباط مثبتی بین موفقیت و تلاش خود ایجاد کند.
پاداش هایی که برای خودتان در نظر میگیرید حتما نباید بزرگ و هزینه بر باشند. مثلا تماشا کردن قسمتی از سریال مورد علاقه خود، استراحتی کوتاه مدت، گوش دادن به موسیقی مورد علاقه خود، خوردن یک خوراکی یا غذای مورد علاقه یا حتی میتوانید زمانی را با دوستان خود بگذرانید.
مهمترین نکته این است که، پاداش هایی که تعیین میکنید باید به میزان تلاش شما هماهنگ باشد و باعث بهم خوردگی برنامه مطالعاتی شما نشود.
دانشآموزان زیادی تنها فکرشان در نتیجه نهایی مثل قبولی در دانشگاه یا کسب رتبه برتر در کنکور میباشد، در صورتی که این اهداف جزو اهداف بلند مدت میباشد که ممکن است ماه ها یا حتی سال ها طول بکشد. تنها هدف ما از وجود این پاداش ها این است که دانشآموز احساس کند تمام تلاش های روزانه او دیده میشود و با ارزش هستند.
به این علت، مهمترین نقش را همین استفاده صحیح از پاداش های کوچک میتواند داشته باشد که نقش بسیار مهمی در زیاد شدن انگیزه، حفظ پایبندی و کاهش پیدا کردن خستگی ذهنی افراد می شود.
چرا بسیاری از دانشآموزان به برنامه درسی خود پایبند نمیمانند؟
با اینکه دانشآموزان زیادی از اهمیت برنامهریزی درسی با خبر هستند، اما بسیاری از آنها بعد از گذشتن زمانی از اجرایی کردن آن دست میکشند. از مهمترین دلایل این مورد، انجام دادن و تنظیم کردن مقدار بیش از اندازه سنگین و غیر واقعی برنامه ها است.
زمانی که دانشآموزان برنامه را بیشتر از حد توان خود تصور میکنند، بعد از گذراندن چند روز احساس خستگی و ناامیدی در ذهن آنها شکل میگیرد و به مرور زمان موجب کنار گذاشتن آن برنامه میشود.
از دیگر دلایل میتوان به نبودن یک هدف مشخص اشاره کرد. هنگامی که دانشآموز نداند برای چه چیزی دارد تلاش میکند و زمان میگذارد در ادامه مسیر وقتی با سختی ها رو برو شوند انگیزه کافی را نخواهند داشت.
یا به گونه ای دیگر بعضی از دانشآموزان بیش از اندازه به انگیزه وابسته هستند و فکر میکنند که تنها باید در روز هایی که انگیزه دارند و انرژی کافی دارند درس بخوانند؛ در صورتی که برای رسیدن به موفقیت نیاز به استمرار و نظم است و نه تنها انگیزه های زود گذر و مقطعی.
از طرفی دیگر، اگر بیش از حد از تلفن همراه، شبکه های اجتماعی و عوامل حواس پرتی استفاده کنید میتواند در اجرای برنامه مشکل ایجاد کند.
برخی دیگر از دانشآموزان هنگام مواجه شدن با مشکل و یا عقب ماندن از برنامه بجای درست کردن و اصلاح آن، به طور کامل برنامه را کنار میگذارند. در این مواقع افراد باید انعطاف پذیر باشند.
نظر مشاور
من به عنوان مشاور توصیه میکنم که، حتما حتما ب یک برنامه راهبردی جامع برای خودتان داشته باشید و آن را با استفاده از ابزار های مختلف مانند کتاب های کمک درسی، ویدئو های آموزشی زیر نظر مشاور استفاده کنید و طبق آن جلو بروید.
یعنی از مهر تا زمانی که برنامه کنکور شما تمام میشود، باید طبق آن پیش بروید و اعتماد کامل داشته باشید که اگر هفته به هفته جلو میروید نتیجه خودتان را میگیرید.
نظر من به عنوان مشاور این است که، تنها معیار یک برنامه خوب پر کردن تمام ساعات در روز نیست، بلکه برنامهای است که به دانشآموزان فشار وارد نکند و آنها بعد از چند هفته یا چند ماه خسته نشوند.
در نهایت اگر افراد داوطلب یک برنامه متناسب با شرایط واقعی خودشان در نظر بگیرند و به آن پایبند بمانند، در انتها میتوانند شاهد نتیجهای دور از تصوراتشان باشند.
جمعبندی
در این مقاله با راههای پایبندی به برنامه ریزی درسی آشنا شدیم، در نتیجه مهمتر از برنامهریزی، پایبندی به برنامهریزی درسی است. دانشآموزان زیادی مقدار زیاد از زمان خود را برای طراحی برنامه های پیچیده صرف میکنند، در حالی که زمانی موفقیت واقعی بدست میآید که مرحله به مرحله آن برنامه اجرا شود. از مهم ترین عواملی که به حفظ تعهد نسبت به برنامه کمک میکنند میتوانیم به داشتن هدف مشخص، طراحی برنامه واقع بینانه، ایجاد عادت های مثبت، مدیریت محیط مطالعه، مقابله با اهمال کاری و ارزیابی مستمر عملکرد اشاره کنیم.
تلاش های کوچک اما مداوم باعث میشوند که شما دانش آموزان به موفقیت تحصیلی برسید. هیچ دانشآموزی یک شبه نمیتواند رتبه برتر کنکور شود و یا موفقیت بزرگی کسب کند.
موردی که میتواند افراد موفق را از دیگر افراد جدا کند این است که آنها در اجرای برنامه خود استمرار دارند و حتی در روز های سخت هم به این مسیر ادامه میدهند. پس در نتیجه، اگر میخواهید به نتیجه مطلوب خود دست پیدا کنید، روی اجرای آن بطور مداوم تمرکز کنید نه اینکه فقط تمرکز بیش از اندازه بر روی کامل بودن برنامه داشته باشید.
چراکه پایبندی به برنامه مهمترین راز موفقیت در مطالعه است که میتوانید برای خود تعیین کنید.
موفق و سربلند باشید | دکتر پرنیان رمادان
